Pagina afbeelding

Het lijf als dader

Ik heb een missie. En dat vertel ik mijn cliënten met regelmaat. Ik hoop een bijdrage te leveren aan het bezitten en plezierig mogen ervaren van het lichaam door de rechtmatige eigenaar.

Dat klinkt bijzonder vreemd, dat snap ik, meestal is het lijf van degene die het heeft.

Toch is dat bij trauma-overlevers veelal niet het het geval. Vele cliënten geven aan: 1. hun lijf niet te vertrouwen, 2. het niet te willen waarnemen of te voelen, 3. er een hekel aan te hebben, of, 4. het zelfs regelrecht te haten.

Deze reacties komen niet zomaar tot stand. Ze hebben te maken met de ervaren onmacht tijdens het moment van de traumatische ervaring. Sterker, vaak is het lijf iets aangedaan (denk aan mishandeling of seksueel misbruik) waarop het heeft moeten reageren met defensies als ‘bevriezing’ (freeze) of ‘uitleveren’ (submit). Hoewel men benoemde situaties vaak met vechten en vluchten associeert, is het lijf wijzer en zorgt het ervoor dat het minder schade oploopt door juist immobiliserende defensies in te zetten.

Als er iets is waardoor gevoelde onmacht in het systeem komt, is het dat. Niet kunnen, vanwege bijvoorbeeld kracht-, afhankelijkheid- en/of machtsverschil, en dan deze afschuwelijke, traumatiserende ervaring moeten verdragen.

De keuze van het lijf, op een zeer wijs en basaal niveau, is om je zo min mogelijk schade te laten toebrengen. In de omgeving is hierover regelmatig weinig kennis van zaken. Verkrachting (of seksueel geweld in het algemeen) wordt dan ook snel gezien als iets waartegen je je had moeten verzetten.

Geloof me, als ik één mythe moet ontzenuwen, is het die: ‘ik had iets moeten doen’, ‘ik had me meer moeten verzetten’, en zinnen van vergelijkbaar kaliber. En dan zie ik het diepe verdriet van de mensen die niet meer vertrouwen op hun lijf, zich verraden voelen door eventuele prettige sensaties en die dat lijf vervolgens – waar ze kunnen – afsluiten en negeren. Of actief pijn doen wanneer ze worden getriggerd.

En het verdrietige is, het lijf heeft alle klappen opgevangen. Terwijl het vaak als dader wordt weggezet en soms zelf gehaat.

Daarom is mijn missie om samen met de cliënt via een lichaamsgerichte aanpak (vanuit de sensorimotor psychotherapy), het lijf bij de eigenaar te brengen. Ik zeg bewust niet ‘weer’ of ‘opnieuw’ – zoals ik geneigd ben te doen – omdat ik te veel mensen heb gezien die hun lijf nooit hebben mogen ervaren, voor en van zichzelf hebben mogen maken, en seksueel hebben mogen toe-eigenen.

Het lijf verdient om gevierd te worden. Juist door die prachtige eigenaar.

De nascholing “Traumatische herinneringen en het lijf” voor haptotherapeuten heeft wederom 18 HTD punten gekregen van de VVH. Mooi nieuws!

Eveneens goed nieuws is dat ‘De opfrisser’ van deze nascholing eveneens geaccrediteerd is: hierover volgt nog een specifiek nieuwsbericht.

In deze nascholing komt de laatste state of the art wetenschap aan de orde met als belangrijke uitwerking; technieken die je direct in de praktijk kunt toepassen, zodat je trauma-toolkit wordt uitgebreid. (Verdere informatie: nascholing traumatische herinneringen en het lijf)

De cursus wordt op 23 en 24 mei gegeven en de locatie is onder voorbehoud in Huizen.

Mocht je je willen inschrijven, mail me: info@2thepoint.life.

In het begin ligt het einde besloten. Boeiend. Wat ik voel, is dat 2017 de nodige ontwikkelingen in zich heeft gehad. Van een “twee-vrouw-schap” – zoals 2thepoint begon met Evelien – naar ‘mijzelf met de anderen’. In die transitie gloeide de verbindende enthousiaste psycholoog in mij, die duidelijker ervoer dat voelen en het lijf zwaar worden onderschat. Dat werd duidelijk vanuit mijn opleiding alsook door mijn samenwerking met diverse haptotherapeuten. De verdere verbinding met verschillende haptotherapeuten betreffende een diversiteit aan inhoud was het concrete en logische resultaat.

2018 mag een ander begin in zich hebben en dat zal gebeuren. 2thepoint is een jaar verder; de eerste successen zijn gevierd, schaaf- en snijwonden zijn opgelopen en nieuwe contacten werden verkregen. Als mens en professional voel ik dat mijn wens letterlijk zichtbaar mag worden in 2018. In het bedrijf dat 2thepoint is. Zoals een cliënt tegen me zei: ‘Maak het zichtbaar, hang het op, en dan ga je er komen’. Dat klinkt verleidelijk.

Aangezien de werkelijke wens nog veel verleidelijker is, ga ik hier gehoor aan geven: ik ga het zichtbaar maken. Tekenen. Staren naar de pluche stoeltjes die onderdeel uitmaken van die wens.

Wat ik verder in mij voel, is de diepe wens te grasduinen, met andere mensen in expertisegebieden te sparren en daarin te delen en verbinden. Ik word zielsgelukkig van de groei die we potentieel in onszelf hebben wanneer die zich actief met die van anderen kan verbinden. Er wordt in verbinding meer aangesproken, opengevouwen en bemoedigd. Zowel als mens als professional.

Voor mij wordt 2018 een jaar waarin ik actief zichtbaar ga maken wat ik wil – in samenwerking met bijzondere mensen en snoeigoede professionals – en gehoor geven aan dat het kan. Mijn stem dat het ‘waarschijnlijk toch niet lukt’, mag stevig ter discussie komen te staan. De kwispelende staart in mij mag verwelkomd worden. 2018 voelt daarom op voorhand als een verbindend, explorerend en concretiserend jaar.

Ik hoop dat de aankomende dagen voor een ieder helende, verwonderlijke en spettergrappige momenten in zich mogen dragen. Tot in een nieuw begin. Tot in 2018.

Nog maar net begonnen in een 656 pagina’s dik boek – ‘De alchemie van het verlangen’ van Tarun J. Tejpal – beweeg ik als een slingeraap van zin naar zin die me inspireert en laat grinniken. Letterlijk op de eerste pagina van het boek (genummerd als 9), staat al een zin die me een blog waard is. En nee, er gaan geen 646 aanvullende blogs over dit boek komen.

De zin luidt als volgt: “De raaskallerij van puriteinen en moralisten zijn de wanhoopskreten van hen wier lichaam de weg naar het paradijs niet heeft kunnen vinden.”  Om even iets verder toe te voegen: “Wie zelf zijn seksuele synaps niet kan vinden, zet andermans lichaam en geest als vijanden tegen elkaar op.”

In de brede zin gaat het er voor mij over dat mogen voelen van wat er is – verlangen, je lijf, de raakvlakken tussen je huid en je kleding of de lucht om je heen, etc. – de kamer is van een Zelf dat er mag zijn. In alles wie je bent.

Misschien daarom ook mijn moeite wanneer de weigering naar de waarheid in het lijf wordt genormaliseerd. Dat het werkelijk (mogen) luisteren wordt geminimaliseerd en weggezet. Het raakt me wanneer ik dat bij mezelf of de ander ervaar. Ons lijf is zo prachtig in de woorden, de gesprekken en het eventuele zwijgen in een verwarde stilte.

Sue Johnson koppelt het gevoelde seksuele verlangen aan werkelijke emotionele verbinding. Daarbij speelt je lijf een basale rol; een integratief verlangen bij de ander te zijn, naar hem te kijken, haar te ruiken, hem in zijn been te knijpen als liefdevolle herinnering dat je er bent, en haar alleen maar zien staan aan de andere kant van de kamer en een onweerstaanbare draad voelen die zo mooi is dat je even blijft zitten waar je zit.

Wat me inspireerde in de zinnen van het boek, is dat als je lijf niet meer weet hoe te schreeuwen van verlangen omdat het dat niet mag of niet kan, je inderdaad misschien tot een vijand in jezelf verwordt. En dat eventueel nog als een logica naar buiten gaat brengen of een ander beoordeelt op het wél geleefde voelen.

Hoe ik hoop dat het lijf gevierd kan worden, is ingebed in de omhullende lagen van diepe emotionele verbinding; elkaar werkelijk willen horen, zien en voelen. Elkaars gedachten soms al weten en toch nog willen checken. Voelen en vieren…

Nieuwe data en locaties

De eerstvolgende nascholing van ‘Traumatische herinnering en het lijf’ start op woensdag 22 november en 29 november. De locatie bevindt zich vlakbij het station in Ermelo; COOZ ‘De Villa’, Stationsstraat 124, Ermelo.
Onder voorbehoud wordt op 24 en 25 januari een nascholing in Zoetermeer gegeven.

Docenten en kosten

De nascholing zal worden verzorgd door haptotherapeut en psycholoog Tanja vd Broek en psycholoog-NIP Jolan Roose. Beide zijn gespecialiseerd in trauma, traumatische gehechtheid en gehechtheid. Omdat ze beiden vanuit verschillende invalshoeken kijken, hopen ze bij benadering een bredere visie op traumatische herinneringen in het lijf te geven.

De kosten zullen 350,- euro incusief BTW bedragen, voor twee dagen inclusief koffie/thee en lunch. (Voor verdere informatie: info nascholing.)

Intervisiegroep

De vraag is inmiddels meerdere keren gesteld of een dergelijke nascholing bij een intervisiegroep gegeven kan worden. Dat is mogelijk. Bij minimale groepsgrootte van 8 therapeuten. Voor verder contact, mail gerust naar: info@2thepoint.life.

2thepoint heeft een tweede nascholing ‘Traumatische herinnering en het lijf’ achter de rug. Ik kijk er opnieuw en met vernieuwde verwondering op terug. Wat is het toch prachtig om mensen te ontmoeten in de context van krachtige inhoud.

Zo voelt het.

En ik ben echt even in mezelf aan het zoeken geweest wat het dan is, waarover ik zo verwonderd raak.

Het zit er bijvoorbeeld in, dat ik in mezelf voel – als psycholoog – dat de toekomst van traumabehandeling mede bij de haptotherapeuten zou moeten komen te liggen. Juist omdat ze er zoveel basisskills voor in huis hebben en die met gerichte specialistische skills kunnen uitbreiden. Gekoppeld aan de juiste technieken en wijze van zijn, word ik dan zo blij: ‘dit is wat er moet gebeuren!’

Het wonderschone van de haptotherapeuten die Evelien en ik steeds mogen ontmoeten in deze beide nascholingen, is dat zij allen – geen uitzondering – de wens hebben om diepgaand te ontdekken in zichzelf. Binnen de spannende inhoud die hen te wachten staat. Dat ontroert me en maakt me verwonderd.

Het wordt voor mij ook heel zichtbaar dat stevige, spannende en verhelderde inhoud – al dan niet praktisch vormgegeven in soms bekende oefeningen – onmiddellijk iets anders vraagt en verdiept. Werkelijke inhoud is belangrijk in dit proces. Het nodigt met precisie uit.

Terugvoelend kan ik niet anders zeggen dan dat deze nascholing nog in mijn lijf aanwezig is; in de glimlach die ik onder mijn huid voel. Dank jullie wel, voor een ieder die de inhoud en ons als docenten zo wilde ontmoeten. Verwonderingswaardig!

Naar binnen om naar buiten te kunnen

Zichtbaarheid is voor 2thepoint een centraal uitgangspunt: wat mag in de buitenwereld worden getoond? Het maakt veel duidelijk over mogelijk intern oordeel en levende weerstanden. Bovendien ben je je niet altijd bewust van wat de ander aan en in jou ziet.

Nu vraagt het jezelf aan de wereld laten zien zoals je werkelijk bent, ons inziens allereerst een convergente beweging naar binnen. Want, wat naar buiten toe mag komen, is wat binnenin een proces heeft doorgemaakt. Wellicht heeft het zelfs tot reflectie en introspectie geleid. En hoe werkt dat dan? Introspectie?

 

Introspectie als beweging naar binnen

Introspectie heeft vaak een ‘afwegende’ wat ‘cognitieve’ vertaling gekregen. Zo ook bij Wilson & Schooler (1991) die leuk onderzoek deden naar het effect van introspectie op het maken van keuzen. Het resultaat was interessant: hoe meer je wikt en weegt, hoe meer verandering over dat waar je in kiest en hoe kleiner de kans dat je optimale keuzen maakt en tevreden bent. OK. Dus het loont niet per definitie om lijstjes met plussen en minnen te maken.

De huidige wetenschap heeft inderdaad verhelderd dat keuzen op bewuste lagen worden gemaakt maar veelal nog vaker op onbewuste lagen (Froese, 2013). Damasio heeft daar prachtige boeken over geschreven, waaronder: ‘The feeling of what happens’ en ‘Self comes to mind’. Maar hoe werken die onbewuste keuzen en gedachten dan uit qua introspectie?

 

Hoe kom je daar?

Allereerst zul je toegang moeten krijgen tot een specifieke herinnering of bewustwording om überhaupt tot introspectie te kunnen komen. En met dat gegeven wordt de link met zichtbaarheid helemaal interessant. Want, waarover wil je naar binnen toe? Wat zou je in jezelf willen ontdekken? Daar moet je je eerst bewust van zijn. En zijn dat de vragen die het meest relevant zijn voor jou in je zichtbaarheid?

Voorts komt er nog een technische kwestie bij: om tot introspectie te komen, heb je het werkgeheugen nodig. Jacobs & Silvanto (2015) hebben ontdekt dat het introspectief grasduinen in je werkgeheugen een ander mechanisme betreft dan het opslaan van diverse percepties in datzelfde werkgeheugen. Voor introspectie wordt een ‘kopie’ gemaakt die losstaat van de originele herinnering. En die kopie is vervolgens aan verandering onderhevig. Dit is wat mensen bedoelen met: herinneringen veranderen iedere keer als je ze ophaalt.

Want wat gebeurt er? Waardoor veranderen die herinneringen? ‘Het origineel’ in het werkgeheugen en de daarvan gemaakte kopie worden verschillend beïnvloed door de inkomende informatie. Namelijk: binnenkomende informatie wordt gefilterd op hoe passend het in je huidige leven is. Met die bril op wordt de informatie in de kopie bevestigd of juist onderdrukt (Jacobs & Silvanto, 2015).

 

Daar waar introspectie niet komt

Introspectie vraagt blijkbaar per definitie om manipulatie van je eigen herinneringen. Bovendien zijn we voor onszelf niet betrouwbaar qua herinneringen (Froese, 2013). Hoe introspectief kun je dan zijn? En wat met de stukken waar je liever niet doorheen bladert? Wat is de invloed hiervan op werkelijke authentieke zichtbaarheid? Is die dan mogelijk?

Misschien is op basis hiervan dan de vraag of je je bewust moet zijn van dat waarover je introspectie pleegt? Niet aan de orde, zeggen Paller & Suzuki (2014). Bewust bewustzijn is niet nodig om op te merken en terug te halen indien nodig. Is dat introspectie? Wat mij betreft niet maar deze onderliggende vaardigheden zijn er wél voor nodig.

 

Het brein of je lijf voor introspectie?

Het boeiende is, dat in deze onderzoeken primair naar het geheugen van het brein wordt gekeken. En dat is razend interessant. Wat ik ervan opsteek, is dat waar ik introspectie over pleeg – en hoe ik op de gegevens reflecteer – in feite wordt bepaald door wat nu in mijn leven past. Over selffulfilling prophecy gesproken…

Voor mij wordt wel zichtbaar waarom het zo prachtig is om geheugen van het lijf aan te spreken. De herinneringen daarvan zijn – voor zover mij bekend – slechts door bewust toegepaste therapie te modificeren. Misschien biedt je lijf daarom zoveel waarheid. Het gaat weg van wat je over jezelf denkt. Het laat het aan je zien en voelen.