Pagina afbeelding

Het lijf als dader

Ik heb een missie. En dat vertel ik mijn cliënten met regelmaat. Ik hoop een bijdrage te leveren aan het bezitten en plezierig mogen ervaren van het lichaam door de rechtmatige eigenaar.

Dat klinkt bijzonder vreemd, dat snap ik, meestal is het lijf van degene die het heeft.

Toch is dat bij trauma-overlevers veelal niet het het geval. Vele cliënten geven aan: 1. hun lijf niet te vertrouwen, 2. het niet te willen waarnemen of te voelen, 3. er een hekel aan te hebben, of, 4. het zelfs regelrecht te haten.

Deze reacties komen niet zomaar tot stand. Ze hebben te maken met de ervaren onmacht tijdens het moment van de traumatische ervaring. Sterker, vaak is het lijf iets aangedaan (denk aan mishandeling of seksueel misbruik) waarop het heeft moeten reageren met defensies als ‘bevriezing’ (freeze) of ‘uitleveren’ (submit). Hoewel men benoemde situaties vaak met vechten en vluchten associeert, is het lijf wijzer en zorgt het ervoor dat het minder schade oploopt door juist immobiliserende defensies in te zetten.

Als er iets is waardoor gevoelde onmacht in het systeem komt, is het dat. Niet kunnen, vanwege bijvoorbeeld kracht-, afhankelijkheid- en/of machtsverschil, en dan deze afschuwelijke, traumatiserende ervaring moeten verdragen.

De keuze van het lijf, op een zeer wijs en basaal niveau, is om je zo min mogelijk schade te laten toebrengen. In de omgeving is hierover regelmatig weinig kennis van zaken. Verkrachting (of seksueel geweld in het algemeen) wordt dan ook snel gezien als iets waartegen je je had moeten verzetten.

Geloof me, als ik één mythe moet ontzenuwen, is het die: ‘ik had iets moeten doen’, ‘ik had me meer moeten verzetten’, en zinnen van vergelijkbaar kaliber. En dan zie ik het diepe verdriet van de mensen die niet meer vertrouwen op hun lijf, zich verraden voelen door eventuele prettige sensaties en die dat lijf vervolgens – waar ze kunnen – afsluiten en negeren. Of actief pijn doen wanneer ze worden getriggerd.

En het verdrietige is, het lijf heeft alle klappen opgevangen. Terwijl het vaak als dader wordt weggezet en soms zelf gehaat.

Daarom is mijn missie om samen met de cliënt via een lichaamsgerichte aanpak (vanuit de sensorimotor psychotherapy), het lijf bij de eigenaar te brengen. Ik zeg bewust niet ‘weer’ of ‘opnieuw’ – zoals ik geneigd ben te doen – omdat ik te veel mensen heb gezien die hun lijf nooit hebben mogen ervaren, voor en van zichzelf hebben mogen maken, en seksueel hebben mogen toe-eigenen.

Het lijf verdient om gevierd te worden. Juist door die prachtige eigenaar.

Er is weer een mooi aanbod van nascholingen voor haptotherapeuten beschikbaar bij 2thepoint @life.

Onze reeks van trauma (deel 1 t/m 4 is onderweg). Dat betekent dat collegae die de nascholing ‘Traumatische herinnering en het lijf‘ – nu onder de naam ‘Trauma 1: en het lijf‘ – hebben gevolgd, zich kunnen inschrijven voor ‘Trauma 3: verdeeld zijn’. De data daarvan zijn:

Daarnaast is de nascholing omtrent Gehechtheid en hoe die zich o.a. in het lijf manifesteert eveneens gepland. Eveneens te Huizen. (Verdere info op de site: http://www.2thepoint.life/home/scholing/nascholingen-voor-haptotherapeuten/gehechtheid/ )

Uiteraard zien Marianne Houben en ik – Jolan Roose – je graag op één van de nascholingen verschijnen. Het is altijd fijn om elkaar – opnieuw – te ontmoeten en te mogen onderzoeken wat er aan verrijkende kennis, specifiek toegepaste vaardigheden en eigen geraaktheid met betrekking tot deze onderwerpen, is toegevoegd. Schrijf je in via deze site (zie aanmeldknop) of mail naar: info@2thepoint.life.

In de tuin heb ik een gesprek. Op het gras ligt de hond – die mij eerder blaffend begroette – met uitgestrekte poten op zijn zij in het gras alsof hij niet enkele minuten eerder de gepassioneerde bewaker van het huis was. Bij de buren klinken geluiden in de achtertuin. Hij trekt zich er niets van aan, hooguit van de gaaien die krassend over het grasveld gaan.

Ik bekijk hem. Rustig ademend ligt hij volledig ontspannen in het gras. Er klinkt een ander geluid bij de buren, naast de klanken die er al waren. Eén oor staat direct overeind. Gespitst. Omdat het het soort hondenoor is dat half overeind staat, met de bovenkanten er zachtjes overheen zakkend, is het gestrekte oor in zijn liggende positie zeer opvallend.

Zijn neus blijft rustig in het gras, zijn lijf lijkt niet veel sneller te ademen maar ik kan dat niet goed zien. Eén ding is zeker: dat oor is er. En dat blijft tien, twintig seconden in dezelfde stand. Ik kijk er naar, omdat ik nieuwsgierig ben naar de oriëntatiereactie van deze hond. De selectieve alertheid die hij in aanvang heeft, van een mogelijke toenemende defensie, is interessant. Janina Fisher (2017, p24) heeft deze verdediging vanuit het lijf om te overleven toegevoegd: hyperalertheid.

Na wat bijna een halve minuut lijkt, zakt het zachte topje van dit fier overeind staande hondenoor iets naar beneden. In zijn lijf gebeurt er niets, hij verplaatst zijn snuit niet, beweegt zijn poten niet; hij blijft op zijn zij in het gras liggen alsof hij hondenbrokken op wolkjes voorbij ziet glijden. Als de geluiden hetzelfde blijven, zakt het topje verder en vouwt het oor zich uiteindelijk na een minuut in rust op zijn kop. Alsof er niets was, geen geluid en geen zorg.

En dan wil ik dit filmen en laten zien op de nascholing voor trauma. Wat zich live voor mij afspeelt, is zo prachtig om te zien: is er dreiging? Oriëntatie naar het geluid, verder geen ernstige alertheid maar wel in dit specifieke zintuig. En uiteindelijk wordt het sein ‘veilig’ gegeven. Een dergelijk alarm hebben we allemaal, ook als mens.

Natuurlijk moet ik dan denken aan de cliënte die tijdens de traumabehandeling meldde dat ze het ongeluk niet had zien aankomen. Haar oor zei tijdens de behandeling iets heel anders en liet met sterke pijnsensaties van zich horen toen we samen zeer vertraagd naar het moment schakelden waarop het ongeluk zou gaan plaatsvinden. Zo zie je, juist zo’n eerste oriëntatiereactie kan vast komen te zitten in het lijf.

En die hond? Misschien heeft hij van de gaaien gedroomd die achterstevoren zijn bek in vlogen. Het zou zo maar kunnen…

De nascholing “Traumatische herinneringen en het lijf” voor haptotherapeuten heeft wederom 18 HTD punten gekregen van de VVH. Mooi nieuws!

Eveneens goed nieuws is dat ‘De opfrisser’ van deze nascholing eveneens geaccrediteerd is: hierover volgt nog een specifiek nieuwsbericht.

In deze nascholing komt de laatste state of the art wetenschap aan de orde met als belangrijke uitwerking; technieken die je direct in de praktijk kunt toepassen, zodat je trauma-toolkit wordt uitgebreid. (Verdere informatie: nascholing traumatische herinneringen en het lijf)

De cursus wordt op 23 en 24 mei gegeven en de locatie is onder voorbehoud in Huizen.

Mocht je je willen inschrijven, mail me: info@2thepoint.life.

Geen laatste ‘leuk-uit-dit-jaar-en-fijn-dit-jaar-in’ blog, merk ik. Volledig ontspannen zat ik diverse romans te lezen toen ik het boek van Henning Mankell ter hand nam. De Daisy Sisters. Ik heb diverse boeken van hem gelezen, ik lees zijn romans graag. Nu stokte op pagina 11 mijn adem en vervolgens kolkte mijn bloed.

De romanfiguur Elna, zo verhaalt het boek, ‘wordt straks verkracht, of bijna’. De roman – en daarmee voor mij de schrijver – geeft hierover uitleg: ‘Heeft ze uit alle macht geschopt, gebeten en geprobeerd los te komen?’ Er worden nog meer gebrek aan actief verzet benoemd.

En dan word ik groen.

Er bestaat blijkbaar een juiste defensie. En als je die niet hanteert, word je blijkbaar niet verkracht. Niet écht. Want het is hooguit bijna.

Het meest verdrietige is, dat ik deze reactie herken, van mijn cliënten. Ze vragen zich af of ze wel genoeg hebben gedaan. Eén cliënt was er ook trots op dat hij was blijven vechten.

Mensen – meestal vrouwen – die te maken krijgen met verkrachting, kiezen niet voor een defensie. Dat doet hun lijf voor hen. O.a. gebaseerd op hun capaciteit, op de voorgeschiedenis van dat wat al eerder is meegemaakt en hoe de huidige situatie zich presenteert. Huidig onderzoek en inzicht laat dat klip en klaar zien. Dat betekent niet dat je per definitie gaat vechten. Het lijf calculeert binnen een seconde en acteert naar het beste vermogen om bedreigde te laten overleven. Dat kan een ‘uitleveren’ of ‘overgeven aan’ reactie zijn.

Ik leg dit aan mijn cliënten uit, die zichzelf kwalijk nemen dat ze niet genoeg hebben gedaan. Soms als vijfjarige tegen een broer van acht jaar ouder.

Het lijkt gemeengoed om te blijven kijken naar wat de bedreigde doet. Dat lijkt te bepalen, en daar staat deze roman niet alleen in.

Mijn wens is dat we andersom kijken. Dat we af mogen van de ‘lopsided focus’ zoals Carine Mondorossian (2002) die heeft genoemd. Dus niet: heeft de bedreigde, de verkrachte wel genoeg gedaan? Maar wel: wat maakt iemand tot een bedreigende? In deze situatie? Een verkrachter? Die gegevens mogen als uitgangspunt dienen (daar is onderzoek naar gedaan!).

Mijn andere diepe wens is dat seks hebben met een ander, altijd de wens van de ander voorop heeft staan. Is dit werkelijk wat de ander het liefste wil, met jou? En niet omdat jij dat zo graag wilt of er behoefte aan hebt. Ik ervaar in mijn cliëntcontact dat de focus daar veel meer mag zijn. Is dit wat je nu doet ook het lekkerst en plezierigst voor de ander? En, wil je dat weten?

Wanneer dit uitgangspunt wordt geleefd – ook binnen relaties – en aan kinderen wordt geleerd, zou veel ellende worden voorkomen. Dan is de richting van seks hebben anders en krijgt het de kleur van samen. Niet: ‘ik vind dit fijn en jij dus ook’.

En om op Elna terug te komen; met bovenstaand uitgangspunt staat niet zij terecht, zoals nu het geval is in deze roman, maar de ‘puisterige dienstplichtige’.

Nieuwe data en locaties

De eerstvolgende nascholing van ‘Traumatische herinnering en het lijf’ start op woensdag 22 november en 29 november. De locatie bevindt zich vlakbij het station in Ermelo; COOZ ‘De Villa’, Stationsstraat 124, Ermelo.
Onder voorbehoud wordt op 24 en 25 januari een nascholing in Zoetermeer gegeven.

Docenten en kosten

De nascholing zal worden verzorgd door haptotherapeut en psycholoog Tanja vd Broek en psycholoog-NIP Jolan Roose. Beide zijn gespecialiseerd in trauma, traumatische gehechtheid en gehechtheid. Omdat ze beiden vanuit verschillende invalshoeken kijken, hopen ze bij benadering een bredere visie op traumatische herinneringen in het lijf te geven.

De kosten zullen 350,- euro incusief BTW bedragen, voor twee dagen inclusief koffie/thee en lunch. (Voor verdere informatie: info nascholing.)

Intervisiegroep

De vraag is inmiddels meerdere keren gesteld of een dergelijke nascholing bij een intervisiegroep gegeven kan worden. Dat is mogelijk. Bij minimale groepsgrootte van 8 therapeuten. Voor verder contact, mail gerust naar: info@2thepoint.life.

Septembernummer 2017, pagina 4-7

In het september nummer van het Haptonomisch Contact (pagina 4-7) is ons ruimte gegund een artikel te publiceren over de behandeling van traumatische herinneringen door haptotherapeuten. Daar zijn wij de redactie zeer erkentelijk voor.

De rol?

Wij bepleiten daarin voor een mogelijke rol voor haptotherapeuten die zich op trauma, hechting en traumatische hechting willen toeleggen: die van specialist. Er is zoveel te zeggen over de skills van de haptotherapeuten waarin trauma niet alleen gestabiliseerd kan worden maar ook daadwerkelijk behandeld, om uiteindelijk geïntegreerd te worden. Hierdoor is het dagelijks leven niet langer een gevecht maar een ruimte waar het authentieke zelf volledig tot haar recht mag komen.

Dat wat rest…

Wat nog rest? Behalve het lezen van dit derde nummer van het HC in 2017? Het omzetten van de huidige wetenschappelijke kennis en vaardigheden binnen het jonge vak dat haptotherapie is. Wij voelen de uitnodiging…

Hier de link naar ons artikel:

HC traumatische herinnering 

2thepoint heeft een tweede nascholing ‘Traumatische herinnering en het lijf’ achter de rug. Ik kijk er opnieuw en met vernieuwde verwondering op terug. Wat is het toch prachtig om mensen te ontmoeten in de context van krachtige inhoud.

Zo voelt het.

En ik ben echt even in mezelf aan het zoeken geweest wat het dan is, waarover ik zo verwonderd raak.

Het zit er bijvoorbeeld in, dat ik in mezelf voel – als psycholoog – dat de toekomst van traumabehandeling mede bij de haptotherapeuten zou moeten komen te liggen. Juist omdat ze er zoveel basisskills voor in huis hebben en die met gerichte specialistische skills kunnen uitbreiden. Gekoppeld aan de juiste technieken en wijze van zijn, word ik dan zo blij: ‘dit is wat er moet gebeuren!’

Het wonderschone van de haptotherapeuten die Evelien en ik steeds mogen ontmoeten in deze beide nascholingen, is dat zij allen – geen uitzondering – de wens hebben om diepgaand te ontdekken in zichzelf. Binnen de spannende inhoud die hen te wachten staat. Dat ontroert me en maakt me verwonderd.

Het wordt voor mij ook heel zichtbaar dat stevige, spannende en verhelderde inhoud – al dan niet praktisch vormgegeven in soms bekende oefeningen – onmiddellijk iets anders vraagt en verdiept. Werkelijke inhoud is belangrijk in dit proces. Het nodigt met precisie uit.

Terugvoelend kan ik niet anders zeggen dan dat deze nascholing nog in mijn lijf aanwezig is; in de glimlach die ik onder mijn huid voel. Dank jullie wel, voor een ieder die de inhoud en ons als docenten zo wilde ontmoeten. Verwonderingswaardig!

“Jullie zijn aan het pionieren”, omschreef één van onze collega’s die de nascholing ‘traumatische herinnering en het lijf’ volgde. Zo voelt het in zekere zin ook. Voor het daadwerkelijk effectief behandelen van een traumatische herinnering – laat staan een structureel door trauma beïnvloede gehechtheid – moet een aanvullende haptotherapeutische specialisatie worden ontwikkeld.

 

Disciplines

Meestal gebeurt dat niet vanuit één discipline maar uit meerdere. En het fijne is, er zijn al daadwerkelijk goede specialisten vanuit allerlei vakgebieden die zich bezighouden met traumatische herinneringen en zich bekommeren om de mensen die er dagelijks door worden bepaald.

2thepoint bestaat uit meerdere disciplines en wellicht komt er een moment dat aanvullende denkwijzen en wetenschap niet meer nodig zijn omdat de haptische specialisatie mbt traumatische herinneringen, traumatische hechting – zich onderscheidend van hechtingsproblematiek – in zichzelf bestaat. Maar tot die tijd hebben we te zoeken, vanuit ultieme nieuwsgierigheid, en ons te wenden tot de laatste ontwikkelingen op dit gebied.

 

Voorwaarden voor traumabehandeling

Want… Haptotherapie levert als geen ander de bouwstenen aan voor de voorwaarden om traumatische herinneringen te behandelen. Voorts is er specialistische kennis nodig om die behandeling ook daadwerkelijk toe te passen, leidend tot werkelijke integratie van de herinnering. Het lijf wordt dan niet meer gegijzeld, zoals Pat Ogden zo prachtig omschrijft.

Er klopt van alles aan: uiteraard de sensorimotor psychotherapie van Pat Ogden en Janina Fisher. Zij leunen niet alleen op zichzelf en hun therapeutische ervaring maar ook op de wetenschappelijke pilaren van Porges, Van der Kolk, Schore, Damasio, de helaas recent overleden Panksepp, en Kurtz (in 2011 overleden). Daarnaast is er de theoretische achtergrond waar Janina Fisher in haar boek ook heel helpend uit put: de Internal Family Systems Therapy (IFS) en EMDR. Bovendien ben ik recent ook gewezen op de “opstellingen op basis van meergenerationele psychotraumatologie” (OMPT) door Franz Ruppert. En zo wordt duidelijk dat er veel omgaat in de wereld van trauma en hun specialisten.

 

Sleutelbewaarder af…

Terug naar het pionieren… We betreden inderdaad een gebied dat zichzelf nog in de diepte moet definiëren. Letterlijk. Wat mooi en leuk. Dus hoe krijgen we die reeds bestaande kennis die we in handen hebben naar de bank en onder die handen? Hoe ontwikkelen we een werkelijk haptisch concept van traumatische herinnering, waarbij de zich zo razendsnel ontwikkelende wetenschap als prachtig fundament mag dienen?

We betreden dit gebied, met diverse mensen om ons heen. Waarom? Omdat de haptotherapie in staat is om de mens in al haar/zijn kwetsbaarheid te laten ervaren wat er in dat wijze lichaam gebeurt. En als dat lijf een sleutelbewaarder is van een traumatische herinnering (of zelfs meerdere), ligt het antwoord binnen dit vakgebied voor het oprapen. Dus: met de wetenschap in huis wanneer je als therapeut niet hertraumatiseert (door het schapenpaadje opnieuw af te lopen en iemand regelrecht in haar/zijn traumatische herinnering te zetten) en de kennis wat dan wél precies te doen, ligt er een prachtige wereld onder de handen te wachten. Die lijven zullen er ongelooflijk blij mee zijn om ‘sleutelbewaarder af’ te mogen zijn.

We hebben onze eerste nascholing gegeven en we kunnen zeggen: ‘De kop is er af’. Al was het maar om alle wijsheid die we vanuit het lijf hebben mogen ervaren. En daarmee was de eerste afgeronde nascholing van 2thepoint omtrent traumatische herinnering een feit.

Wat we hebben ontmoet, is een groep haptotherapeuten die niet alleen zeer geïnteresseerd was in het onderwerp maar er ook de nodige ervaring in had en kennis wilde delen wat eerder was opgedaan. Dat maakte de twee dagen voor ons uitdagend, waardevol en ontroerend.

Doordat de haptotherapeuten een onwaarschijnlijk vermogen hebben te voelen en dit vervolgens ook openlijk mee te nemen in de verbinding, was het mogelijk de oefeningen op een hoog niveau uit te voeren. Dat heeft gezorgd voor veel gewaarwording en waardevolle interventies.

Daarnaast hebben we ons gesteund geweten door de haptotherapeuten die we reeds kenden. Het was mooi om hen te mogen ontmoeten en zien in deze nascholing.

De analytische kop was er af en het vermogen tot herinnering in het lijf is door de twee dagen heen voelbaar waargenomen.

Afsluitend ligt de werkelijke uitdaging er voor 2thepoint om steeds verdergaander te ontwikkelen en te pionieren hoe traumaspecialisme vanuit de psychologie een bijdrage kan leveren in het vol tot stand komen van een eigen specialisatie vanuit de haptotherapie. 2thepoint vervlecht vanuit beide disciplines en zal actief doorgaan met dit proces.

Dank aan jullie, de mensen die ons lieten verwonderen. Wat heerlijk dat de kop er deze dagen af mocht.