Pagina afbeelding

Juiste defensie

Geen laatste ‘leuk-uit-dit-jaar-en-fijn-dit-jaar-in’ blog, merk ik. Volledig ontspannen zat ik diverse romans te lezen toen ik het boek van Henning Mankell ter hand nam. De Daisy Sisters. Ik heb diverse boeken van hem gelezen, ik lees zijn romans graag. Nu stokte op pagina 11 mijn adem en vervolgens kolkte mijn bloed.

De romanfiguur Elna, zo verhaalt het boek, ‘wordt straks verkracht, of bijna’. De roman – en daarmee voor mij de schrijver – geeft hierover uitleg: ‘Heeft ze uit alle macht geschopt, gebeten en geprobeerd los te komen?’ Er worden nog meer gebrek aan actief verzet benoemd.

En dan word ik groen.

Er bestaat blijkbaar een juiste defensie. En als je die niet hanteert, word je blijkbaar niet verkracht. Niet écht. Want het is hooguit bijna.

Het meest verdrietige is, dat ik deze reactie herken, van mijn cliënten. Ze vragen zich af of ze wel genoeg hebben gedaan. Eén cliënt was er ook trots op dat hij was blijven vechten.

Mensen – meestal vrouwen – die te maken krijgen met verkrachting, kiezen niet voor een defensie. Dat doet hun lijf voor hen. O.a. gebaseerd op hun capaciteit, op de voorgeschiedenis van dat wat al eerder is meegemaakt en hoe de huidige situatie zich presenteert. Huidig onderzoek en inzicht laat dat klip en klaar zien. Dat betekent niet dat je per definitie gaat vechten. Het lijf calculeert binnen een seconde en acteert naar het beste vermogen om bedreigde te laten overleven. Dat kan een ‘uitleveren’ of ‘overgeven aan’ reactie zijn.

Ik leg dit aan mijn cliënten uit, die zichzelf kwalijk nemen dat ze niet genoeg hebben gedaan. Soms als vijfjarige tegen een broer van acht jaar ouder.

Het lijkt gemeengoed om te blijven kijken naar wat de bedreigde doet. Dat lijkt te bepalen, en daar staat deze roman niet alleen in.

Mijn wens is dat we andersom kijken. Dat we af mogen van de ‘lopsided focus’ zoals Carine Mondorossian (2002) die heeft genoemd. Dus niet: heeft de bedreigde, de verkrachte wel genoeg gedaan? Maar wel: wat maakt iemand tot een bedreigende? In deze situatie? Een verkrachter? Die gegevens mogen als uitgangspunt dienen (daar is onderzoek naar gedaan!).

Mijn andere diepe wens is dat seks hebben met een ander, altijd de wens van de ander voorop heeft staan. Is dit werkelijk wat de ander het liefste wil, met jou? En niet omdat jij dat zo graag wilt of er behoefte aan hebt. Ik ervaar in mijn cliëntcontact dat de focus daar veel meer mag zijn. Is dit wat je nu doet ook het lekkerst en plezierigst voor de ander? En, wil je dat weten?

Wanneer dit uitgangspunt wordt geleefd – ook binnen relaties – en aan kinderen wordt geleerd, zou veel ellende worden voorkomen. Dan is de richting van seks hebben anders en krijgt het de kleur van samen. Niet: ‘ik vind dit fijn en jij dus ook’.

En om op Elna terug te komen; met bovenstaand uitgangspunt staat niet zij terecht, zoals nu het geval is in deze roman, maar de ‘puisterige dienstplichtige’.

Voor de nascholing van 2thepoint ‘Traumatische herinneringen en het lijf’ heeft de VVH 18 HTD accreditatiepunten toegekend.

Dat is goed nieuws. We kijken er dan ook naar uit om je te ontmoeten en de scholing te kunnen aanbieden. Naast de kennis die we aanbieden, zijn we ook benieuwd naar je vragen omtrent dit onderwerp en eventuele casuïstiek die jij inbrengt omdat die je heeft beziggehouden.

Ter herinnering geven wij door dat de nascholing 2 dagen beslaat. De volgende data bieden wij aan:

Meld je aan via de ‘meld je aan’ knop op de homepage of de scholingspagina.

Kosten: € 250,- (€ 302,50 inclusief BTW)

Om verder te lezen wat deze scholing je biedt, klik door naar: nascholing ‘traumatische herinneringen en het lijf’.

Nascholing

Onze nascholingen “traumatische herinneringen en het lijf” staan gepland (zie: nascholing ‘traumatische herinneringen en het lijf’ voor haptotherapeuten). Dat maakt me niet alleen enthousiast, het maakt ook dat ik één van de vele aspecten hiervan uit de laatste wetenschappelijke literatuur wil delen.

Er zijn veel factoren die van invloed zijn op trauma en haar impact: de ernst van de traumatische gebeurtenis zelf, leeftijd waarop die plaatsvond, door wie het slachtoffer is getraumatiseerd, in welke omstandigheden dat is gebeurd (bijv was er iemand in de buurt in de vorm van troost), enz.

 

Het verraad

Hierbij viel mijn oog op artikelen van Freyd die de theorie omtrent ‘betrayal trauma’ lanceerde (Freyd, 1991, 1994, 1996). Ik heb haar vrij vertaald naar ‘trauma van verraad’. Wat wil het geval? De relatie die het slachtoffer (van misbruik/mishandeling) met de dader heeft, is van groot belang (Freyd et al., 2007). Wat een kind nodig heeft, is een verzorger of ouder vol daadwerkelijke liefde, veiligheid en voedende grenzen. Wanneer die ouder/verzorger zich ontpopt als iemand die onveiligheid creëert en zelfs over seksuele of lichamelijke grenzen gaat, wordt de hechting met deze persoon verstoord. Immers, het kind heeft geen andere keuze dan in dat huishouden te blijven want het is afhankelijk. Tegelijkertijd betekent dat onveiligheid, pijn en verraad.

De andere dimensie waarop zij de impact van trauma bekijkt, is de mate waarin angst of regelrechte paniek wordt gecreëerd. Zo scoort sadistisch misbruik door de ouder/verzorger op zowel ‘sociaal verraad’ als ‘paniek’ hoog. Daardoor neemt de impact er van nog verder toe.

 

Geheugen

Slachtoffers van ‘betrayal trauma’ hebben soms andere kenmerken dan getraumatiseerden waarin geen sprake is van ‘het verraad’: 1) de duur van dissociatie (defensie waarin een veranderde bewustzijnstoestand ontstaat) hangt samen met veel schaamte, 2) ze vergeten meer van het trauma. Dat laatste lijkt verklaarbaar te zijn doordat de herinnering als het ware geïsoleerd wordt. De noodzaak is eenvoudig: het slachtoffer is afhankelijk van de dader. Dat betekent dat het slachtoffer niet kan riskeren om de situatie te berde te brengen. Een gebruikelijke reactie op misbruik/mishandeling door een buitenstaander is of de confrontatie aangaan of de betreffende figuur uit de weg gaan. Dat is in deze situatie onmogelijk (Freyd et al., 2007; Platt et al., 2013).

 

Trauma vs hechting

Dit is één van de redenen waarom Pat Ogden trauma en hechting uit elkaar trekt. Een éénmalige traumatische ervaring is afschuwelijk. Een traumatische ervaring waar de dader degene is waarvan je afhankelijk bent, brengt daarnaast hechtingsproblematiek met zich mee. Die wikkelt zich als een klimop om de ervaren trauma’s heen. Terwijl die trauma’s worden ervaren, is bij die ouder/verzorger geen mogelijkheid om troost te zoeken of je veilig te voelen. Dat maakt een belangrijk verschil met andere traumatische ervaringen.

 

Omgeving als bedreigend

Freyd heeft haar theorie doorgetrokken van personen die al dan niet veilig zijn naar omgevingen die onveilig kunnen zijn doordat er ‘verraad’ plaatsvindt (bijvoorbeeld in een (bedrijfs)cultuur waarin je niet spreekt over iemands kwalijke gedrag en daardoor  het slachtoffer links laat liggen of zelfs gaat pesten omdat zij/hij de code heeft doorbroken). Smith & Freyd (2013) observeren sterkere traumatische symptomen als de slachtoffers van seksueel misbruik die zich door een instelling of instituut – waar afhankelijkheid toe bestaat – verraden voelen.

 

Heling

Is er nog een zonnestraal aan het einde van de horizon? Gomez et al (2016) hebben beschreven hoe een helingsproces er uit kan zien. Daarbij gaan ze niet uit van ‘een gebroken bot’ dat ‘weer kan functioneren als nooit gebroken’. En terecht. Ze beschrijven hoe het ‘gevoel van zelf’ door ‘betrayal trauma’ in de jeugd sowieso niet goed tot stand komt. Heling heeft voor hen te maken met de ‘co-creatie’ van een heel mens: met pijn, kwetsuren, angst, groeimogelijkheden, kwaliteiten, afstand nemen, opnieuw willen verbinden enz.

Mooi gezegd. Wat minder makkelijk gedaan. En des te belangrijker het wel te leren, kunnen en doen.

In het staartje van de winter, op de drempel van de lente, staan onze eerste data voor de nascholing gepland:

“Traumatische herinneringen en het lijf”

Van trauma komt aan bod:

(Meer informatie over de inhoud, kosten en locatie van deze nascholing is te vinden op: nascholing ‘traumatische herinneringen en het lijf’ voor haptotherapeuten. De accreditatie is bij de VVH aangevraagd.)

 

Definiëring van trauma

Er lijkt een tegenstrijdige beweging op gang te zijn gekomen. Zoals Jessica Stern in een interview stelt: “Trauma wordt tegenwoordig zo ruim gedefinieerd, alsof we er allemaal dagelijks aan lijden.” (Interview is te lezen op: Interview Jessica Stern.) Tegelijkertijd worden belangrijke ervaringen van mensen niet herkend als traumatische herinneringen die leiden tot allerlei nare symptomen. Daarom besteedt onze nascholing precieze aandacht aan de definitie, de daaruit voortkomende defensies en een passende haptotherapeutische aanpak.

 

Gebeurtenissen

Er zijn evidente gebeurtenissen die voor traumatische herinneringen kunnen zorgen. In het recente nieuws komt het seksueel misbruik in de sportwereld vol aan het licht. Daarnaast zijn dreiging, een ander door geweld zien omkomen, enz., gebeurtenissen die op het netvlies staan als traumatiserend.

Maar soms zijn de situaties minder vanzelfsprekend. Zo kan ik me uit de praktijk een zojuist bevallen vrouw herinneren die meer dan drie liter bloed verloor, liggend op de gang; in shock gerakend. En een cliënt met een zware, epileptische aanval, die zijn leven instelde op het voorkomen van zo’n aanval die had gevoeld als doodgaan. Of de man met een hartaandoening die drie keer moest worden geopereerd, gedurende 9 uur, en alle keren bewust moest meemaken hoe zijn hart werd stilgezet.

Deze gebeurtenissen hebben mogelijk geleid tot specifieke defensies, met name in het lijf. Hier zullen we in de nascholing op ingaan, alsook wat de betekenis ervan is in relatie tot de behandeling.

 

De data

De nascholing betreft 2 dagen, waarbij gekozen kan worden voor:

De locatie wordt binnenkort bekend gemaakt. Vrijblijvend inschrijven kan inmiddels. Gebruik daarvoor de ‘meld je aan’-knop die op de homepage te vinden is.